Prof. Dr. Yasin AKTAY

Ortadoğu”da Türkiye algısı

Ortadoğu”da Türkiye algısına dair izlenimlerimize kaldığımız yerden, Riyad”tan devam ediyoruz.

Her yıl sonuçlarını merakla beklediğim TESEV”in Prof. Mensur Akgün”ün koordinatörlüğünde yürütülen “Ortadoğu”da Türkiye Algısı” araştırmasının yakınlarda yayımlanan 2012 araştırmasını incelemeye henüz vakit bulamadan karşıma Riyad”daki bir sohbet meclisinde çıktı. Daha önce söylediğim gibi araştırmayı önüme Suudi Arabistanlı bir gazeteci koyarken, itiraz ettiği sonuçlar özellikle Türkiye algısı düşerken Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri ile ilgili algının yükselişte olmasıydı.

Doğrusu, bana ilk anda ilginç gelen raporun içeriğinden ziyade o gazetecinin hem S. Arabistan hem BAE”nin algısının yükseldiği tespitlerine olan itirazı olmuştu. Oysa o, meclisten ayrılır ayrılmaz bilgisayarıma indirdiğim raporu inceledikten sonra o kadar fazla itirazı hak etmediğine karar verdim. Çünkü rapor 2012 yılına ait verileri içeriyordu ve söz konusu gazeteci nezdinde hem BAE hem de S. Arabistan”a yönelik bir kızgınlık olduğu anlaşılıyordu ki, bu kızgınlığa sebep teşkil eden politikalar daha ziyade 2013 yılına aitti.

Suudi Arabistan”ın özellikle Mısır”da İhvan”la arasının iyi olmadığı biliniyordu zaten ama darbeyi destekleyen politikalarıdır onun halihazırda algısını büyük ölçüde olumsuz yönde etkileyen. TESEV raporu Türkiye”nin 2011″e nazaran en çok beğenilen ülke olma vasfını fazla kaybetmediyse de yüzde 10 seviyesinde beğenilme oranının düşmüş olduğunu kaydediyor ki, bu durum özellikle Suriye ve Mısır politikası göz önünde bulundurulduğunda fazla şaşırtıcı görünmüyor.

2011 yılında hem Suriye dolayısıyla bölgede kimseyle bu kadar derin bir ihtilaf söz konusu değildi hem de Mısır”da taze yaşanmış be bir tür konsensüs havasında cereyan etmiş olan 25 Ocak Devrimi”nin yanındaki tutumu dolayısıyla Mısır”da da Türkiye gözde bir ülke. Oysa ilerleyen zamanlar Mısır içinde bir siyasal ayrışmanın da ortaya çıkmasını ve Türkiye”nin de bu ayrışmadan etkilenmesini beraberinde getirdi. Türkiye ne kadar mezhepçi bir politika izlemese de, araştırma verilerinin derlendiği yerler arasında yer alan Suriye, İran ve Lübnan”ın önemli bir nüfusunun Türkiye hakkında mezhep temelli bir tutuma sahip olması gerçeği değişmiyor.

Sonuçta algının haklı olup olmadığı veya gerçek sebebi hakkında bir tartışma söz konusu değil. Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri bölgede var olan olumlu Türkiye algısının yaşanan tüm değişimlere ve Suriye, Irak, İran gibi ülkelerden gelen tepkilere rağmen sürüyor olması. Bu yıl bölge içi ve dışı 18 ülke arasında % 69″la en olumlu değerlendirilen ülke Türkiye.

Aslında benzer araştırmaları periyodik değilse de Stratejik Düşünce Enstitüsü”nden Doç. Dr. Ahmet Uysal da yapıyor ve sonuçlar onun ortaya koyduklarıyla da paralellik arz ediyor. Yine de özellikle S. Arabistan ve BAE için Mısır darbesi sonrası sonuçların bu aralar derlenebilecek verilere nazaran trajik bir değişiklik arz edeceğini şimdiden söyleyebiliriz. S. Arabistanlı bir akademisyen arkadaş S. Arabistan”ın bugünkü dış politikasının halkın en az yüzde 70″i tarafından eleştirildiğini anlatıyor. Özellikle İran ve ABD yakınlaşmasından sonra bir de Türkiye”nin de İran”la sorunlarını çözüp yakınlaşma ihtimalinin ortaya çıkması S. Arabistan”ın Mısır politikasına yönelik hoşnutsuzlukları daha da artırmış. Çünkü bir çok aydın ve akademisyene göre Mısır”da darbeyi desteklemek suretiyle S. Arabistan ve Körfez ülkeleri bir yandan Mısır”a ve bütün İslam alemine bir yanlış yapmış oluyor ama, öncelikle Türkiye ile dostluğa büyük bir zarar vermiş oluyorlar. Türkiye”nin dostluğunun kaybedilme ihtimali, bu anlamda eleştirilerin odağında yer alırken, dış politikada “yalnızlaşma” teması burada da ağırlıklı bir yer alıyor.

Türkiye”nin aktif dış politikasının, darbelere karşı sergilediği tutumun, tartışmasız bir hüsnü kabulle karşılanacağını da tabii ki beklememek gerekiyor. Sırf bu tutumu dolayısıyla özellikle körfez kaynaklı veya Mısır resmi televizyon yayınları sabahtan akşama kadar Türkiye”nin tutumunu eleştiren yayınlar yapıyor. Gerçi bu kadar aleyhte yayının mevcut Türkiye algısı üzerinde beklenen etkiyi yapmıyor olması medyanın popüler etkisi açısından manidar bir durum.

S. Arabistan”da orta ve üst sınıflar arasında son zamanlarda gelişen trendlerden biri Türkiye”de daire veya mülk almak. Karşılaştığım belli seviyelerde insanların önemli bir kısmının İstanbul veya Yalova”da daireleri var, olmayanların önemli bir kısmı da almayı planlıyor. Hemen hemen aynı gözlemi geçtiğimiz yıl ziyaret ettiğimiz Kuveyt”te de yapmış ve hatırlarsanız bu köşede paylaşmıştık.

Türkiye”nin Ortadoğu”daki algısı siyasetinden tabii ki bağımsız değil, bu siyaset ise Ortadoğu”da yaşanan ve taraf tutmaya zorlayan dinamik gelişmelerden bağımsız değil. Bu yüzden algının dalgalı olması gayet doğal, Mensur Akgün”ün (Sabiha Senyücel Gündoğar ile birlikte hazırladığı) düzenli raporları ise bu algı değişimlerini kaydeden önemli çalışmalar.

Yorum Ekle

TAKİP EDİN

Sosyal Medya hesaplarından Prof. Dr. Yasin AKTAY'ı takip edebilirsiniz: