Prof. Dr. Yasin AKTAY

Devrim için teodise denemeleri

Arap dünyasında halklar kendi ülkelerinde devrim sırasına girmiş gibi. Tunus”tan Mısır”a, Libya”dan Bahreyn”e, Yemen”den Cezayir”e bütün ülkelerde gösteriler bütün yoğunluğuyla devam ederken her biri sırasını savar gibi sonuç alma esnasında dünyanın gündemine oturacak bir yoğunlaşma yaşıyor.

Bu günlerde gözler Libya”ya çevrilmiş durumda. Libya”nın 42 yıllık diktatörü kendisinden hemen önce devrime maruz kalan Mübarek”e gösterileri bu şekilde fazla hoşgörüyle karşılamamayı, göstericileri hak ettikleri şiddetle cezalandırmayı tavsiye ediyordu. Sıra kendisine geldiğinde ne kast ettiğini göstermeyi denedi. Ama tutturduğu yolun kendi gidişini daha bir hızlandırdığını kendisi gördüğü gibi herkese de göstermiş oldu.

Demek ki, Mısır”da da asker başka türlü davransaymış başkü türlü bir sonuç alınması hiç de mümkün değilmiş. Birincisi şiddet sergileme emrini verdiği askeri kendisine itaat ettirmek o saatten sonra mümkün olmuyormuş, çünkü bu akıl dışı emre muhatap olan asker bu emri uygulamakta tereddüt ediyor, giderek saf değiştiriyor. İkincisi göstericilerin talepleri bu aşamaya gelmişken şiddetle bastırılmaya çalışılması yangının üstüne körükle gitmekten başka bir anlam taşımıyor.

Bir defa Libya halkı aşiret kültürünün hâlâ çok yoğun olarak yaşandığı bir yer. Aşiret kültüründe kan dökmenin mutlak bir bedeli vardır ve kan döküldüğü andan itibaren kanı temizlemek ayrı bir dava konusu haline gelir. Kaddafi”nin şu ana kadar otoritesini iyi kötü sürdürebilmişse aşiretlerin hukukunu, geleneklerini ve örfünü bir şekilde gözetmiş olması sayesinde sürdürebilmiştir. Kanlarını döktüğü aşiretlerin öfkeleri onu tahtından indirmeden dinmez.

Ayrıca Libya”da aşiret kültürü deyip geçmemek gerekiyor. Bu aşiret kültürünün taşdığı gurur dini bir gayretle birleştiğinde Ömer Muhtar gibi bir çöl aslanı çıkartıp otuz sene boyunca İtalya”nın güçlü ordularına kök söktürür. Şimdiye kadar bir şekilde berbat bir dini ideolojiyi kendi otoritesini meşrulaştırmak üzere istihdam eden Kaddafi hakkındaki dini hüküm de verilmiştir. O, Firavunlardan bir Firavun olarak tarihteki yerini almmaya hüküm giymiştir.

Kaddafi”nin bugünlerde uluslararası toplum tarafından da yalnızlaştırılmasına bakıp yine bütün bu olup bitenlerin arkasında başkalarının parmağını aramak beyhude. Bu saatten sonra elbetteki Kaddafi”nin yaptıklarına kimse sahip çıkamayacaktır. Ama bu, deliyi oynamaya devam ettiği esnada kurduğu düzenden rahatsız olunduğu ve gitmesinin istendiği anlamına gelmiyor. Libya bir yüzyıl daha böyle bir idare altında gidiyor olsaydı kimssenin umurunda olmazdı. Aslolan çıkarların zedelenmemesi ve belki de bu çıkarların sürdürülebilir olmasıdır.

Bugünlerde Wikileaks belgelerindeh veya bazı düşünce kuruluşlarının analizlerindenn yola çıkılarak ABD”nin bütün bu olup bitenleri önceden öngördüğüne dair sıkça yorumlar duyabiliriz. Arap dünyasında müthiş birr enerji birikiminin var olduğu kimseye sır bir konu değildi. 82 yaşına gelmiş hem fiziksel olarak hem de zihinsel olarak gittikçe ağırlaşan bir hastalığa düçar olduğu bilinen Mübarek sonrasına dair ABD”nin veya başka bazı ülkelerin bazı hesaplar yapmıyor olması düşünülemez bile.

Bu haliyle Mübarek”in gitmek üzere olduğu yönünde önceden yapılmış bazı tespittleri büyük kerametler veya öngörüler gibi sunmak ve bütün olup bitenlerin önceden planlanmış olduğuna delil olarak getirmek gerçekten tuhaf. ABD”de sayısız düşünce kuruluşu var ve bütün bu olup bitenler üzerine doğrulanmış kehanet izlenimi yaratacak bir sürü erken uyarı veya tahmin raporu gösterilebilir, tıpkı tersi raporların gösterilebileceği gibi. Ancak bütün bunlar sadece tahmin olabilir. Sahada bu büyüklükteki devasa gelişmeleri bir sosyal mühendislik faaliyetinin bir sonucu olarak görmek, sosyal mühendislik çabalarının tabiatı hakkında aşırı naif beklentilere dayanıyor. Bu sosyal mühendislik faaliyetlerinin genel tarihi hakkında ufak bir tur böylelerini büyük hayal kırıklığına uğratabilir.

Daha kötüsü bütün bunların belli güçleri tanrılaştırma derecesinde abartan, o güçler lehine bir teodise anlayışına dayanıyor veya onu besliyor olmasıdır.

Şu anda olup bitenler görece daha iyi olduğuna göre, bu işin arkasında kim varsa, o iyidir. O iyi olduğuna göre yaptığı her şey de eninde sonunda iyidir.

Teodise aklı böyle mi çalışıyordu neydi? Bu teodisiden ABD iyi mi çıkıyordu kötü mü?

Yorum Ekle

TAKİP EDİN

Sosyal Medya hesaplarından Prof. Dr. Yasin AKTAY'ı takip edebilirsiniz: