Prof. Dr. Yasin AKTAY

Bayram kayıplarımızı iade eder

Bayramlar bütün toplumların var olma keyfiyetini ifade eder. Bayramsız toplum var olamaz, varlığını sürdüremez. Bayram, her toplumun kendine yakıştırdığı hikâyede başa dönmesini, zamanın tekrarlamasını, zaman içinde nereye giderse gitsin o temel hikâyeden kopmamasını temin eder.

Hayat her insan için trajik bir yolculuktur. Hiç kimse hayata atıldığı noktaya geri dönemez. Hayat hep ileriye doğru, başka yerlere doğru bir yolculuk olarak gerçekleşir. Hayatlarını hangi noktadan başlamışlarsa aynı noktaya geri dönmeye adayanların geri dönerken buldukları şey genellikle bir hayal kırıklığıdır. Çünkü ne gerçekten çıktıkları yere geri dönebilmiş, ne de dönerken aynı kişilikle kalabilmişlerdir..

Üstelik bu yolculuk esnasında insanların hayatları birbirinden iyice farklılaşır. Her insan diğerinden farklı bir mecraya yönelir. Farklı mesleklere, farklı hikâyelere atılır insanlar. Anne baba çocuğundan, çocuklar ebeveynlerinden, kardeşlerinden ayrı dünyalarda yaşamaya yönelirler. Özü itibariyle sosyal olan, ünsiyetiyle var olan insanoğlu bu dünyada giderek yalnızlaşır. Yalnızlaştıkça hastalıklar üretir; kendini beğenir, dünyayı kendi gördüğünden ibaret sanır, bencilleşir, şizofreniye, paranoyaya, melankoliye yakalanır. Bu hastalıkları paylaşacak birilerini buldu mu, ırkçılık, kabilecilik, otoriterlik gelip bulur onu. İnsanların ve yolların çeşitliliklerini bir tanışma vesilesi değil, bir üstünlük ve imtiyaz iddia etmenin gerekçesi sayar.

Uçsuz bucaksız dünyadaki yolculuğunda karşılaştığı onca insanın arasında kendi sıradanlığını fark etmek yerine büyüklük taslamak için gerekçeler bulması ne yaman bir çelişkidir? Büyük bir insanlık tarihinde sürekli kendini tekrar eden insan hayatları arasında kendininkini fazla özel addetmek ne büyük bir cahillik…

Bu çelişkiyi, bu cahilliği gidermek üzere bir rahmet yağmuru gibi sökün eder bayram. Bu dünyada yalnız olmadığını, zamanın çevriminden geçirdiği ne ilk ne son kişi (veya topluluk) olmadığını anlatır. Kendi hayatında gözünde büyüttüğü, kendine ait zannettiği ne varsa hepsini sıradanlaştırıp başka insanlarınkiyle ulaştıran bir ayet gibi açılır. Her bayram diğer insanlarla, diğer dünyalarla tanıştıran bir Arafat gibi gelir kurulur hayatımıza.

Bayramda izafiyete yer olmaz. Kimse kendi rolüyle ilgili bir tartışmaya gerek duymaz bayramda. Herkes anlamı konusunda hiçbir görüş ayrılığının ortaya çıkmadığı bir olaya katılır. Herkes katıldığı bu olayda kendine ayrılmış yere hiç tartışmasız geçer kurulur. Her şey yerli yerine oturur bayramda. Hayatın dengeleri, münasebetleri yeniden iade olur. İade ile iyd”in semantik ilişkisine emin değilim ama fonetik yakınlığı tesadüf değildir, ayrıca bu iadeye bir coşkunun bir sevincin eşlik ediyor olması, eşyanın tabiatına fevkalade uygundur.

Yeniden iade olan bir başlangıç fırsatı, bir başkalarıyla buluşma imkânı, bir yeniden doğma ve tazelenme imkânı kendini bayrama katılanların hepsine ayne-l yakin hissettirir. Bayramın üstü küllenmiş ilişkilerin yeniden ve yeni bir ruhla ihyasını sağlayan mucizevî bir tarafı vardır.

Bir ayettir bayram. Bütün ayetler gibi kalp gözünün ve kalp kulağının açık olmasını gerektirir. Bayramı bir tatil haline getiren zihniyete teslim olunca bu ayet ne görülür, ne duyulur. Bir ayet okunurken kulak verip huşu ile dinlemek; bir ayet zuhur edince iki gözü dört açıp bakmak gerek.

Bayrama katılmak, bizi davet eden varlığa katılmaktır. Bizi ayıran, parçalayan, kendi içimize hapseden marazi hikâyelerimizden özgürleştirip yüzümüzü varlığın özünde var olan aynılığa, birliğe çevirir.

Her yıl insanlar özgürlüklerini kısıtlayan binbir türlü zincirler üretir, her yılın bayramı bir ay boyunca oruç iradesini sergileyenlere, orucu bir özgürleşme olarak hissedenlere bu zincirlerden kurtulmanın mutlak yolunu sunar.

Bayramların varlığı yolunu şaşırmaya her zaman meyyal insanoğluna yolunu işaret eden, varlığa sökün eden bir rahmet ve berekettir. Bu rahmet ve bereket üzerinizden hiç eksik olmasın.

Ramazan Bayramınız mübarek olsun.

Yorum Ekle

TAKİP EDİN

Sosyal Medya hesaplarından Prof. Dr. Yasin AKTAY'ı takip edebilirsiniz: